Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΕΝΘΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

. Όταν πρόκειται για την απώλεια ενός κοντινού προσώπου εγείρονται στο παιδί έντονα συναισθήματα, όπως θλίψη, φόβος, θυμός, ξάφνιασμα. 

 

Τα παιδιά πενθούν με διαφορετικό τρόπο από ότι οι ενήλικες. Το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκονται έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα μικρά παιδιά δεν μπορούν να αντιληφθούν γνωστικά την έννοια του θανάτου (π.χ. ότι είναι μη αναστρέψιμος). Επιπλέον, δεν διαθέτουν τις απαραίτητες συναισθηματικές δεξιότητες, ώστε να μπορέσουν να επεξεργαστούν μια απώλεια. Γι αυτό είναι πιθανό τη μία στιγμή να βιώνουν θλίψη και να κλαίνε και την άλλη να παίζουν και να γελάνε σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. 

Ακόμα τα παιδιά μπορεί να μην μιλάνε για όσα νιώθουν, όπως κάνουν οι ενήλικες, αλλά να τα εκφράζουν μέσα από τη συμπεριφορά τους, το παιχνίδι τους, τις ζωγραφιές τους, τις καθημερινές συνήθειες τους, την εμφάνιση σωματικών συμπτωμάτων. 

 Ο θάνατος ενός κοντινού προσώπου στη ζωή ενός παιδιού διαταράσσει την αίσθηση ασφάλειας του, με αποτέλεσμα εκείνο να φοβάται ότι μπορεί να πάθει κάτι το ίδιο ή οι γονείς του. Οι γονείς είναι σημαντικό να κατανοήσουν τις αγωνίες και τις σκέψεις του παιδιού που κρύβονται πίσω από τις ερωτήσεις του, ώστε να το καθησυχάσουν. 

 

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

• Εξηγήστε με ειλικρίνεια στα παιδιά τι έχει συμβεί, λαμβάνοντας πάντα υπόψη το αναπτυξιακό τους στάδιο
• Στα παιδία μικρής ηλικίας εξηγήστε τι σημαίνει θάνατος. Ότι δηλαδή το πρόσωπο που πεθαίνει δεν θα επιστρέψει ξανά στη ζωή. Ότι όταν κάποιος πεθαίνει σταματάει να χτυπάει η καρδιά του και παύουν όλες οι λειτουργίες. Ότι όταν πεθαίνει κάποιος στεναχωριόμαστε και κλαίμε γιατί μας λείπει και χρειάζεται χρόνος για να αισθανθούμε καλύτερα
• Μιλήστε τους για τον κύκλο της ζωής, ώστε να κατανοήσουν το θάνατο ως μέρος της ζωής
• Εξηγείστε τους τι συμβαίνει στις τελετές που ακολουθούν  και ρωτήστε τα αν επιθυμούν να συμμετέχουν. Αν επιλέξουν να παραβρεθούν, φροντίστε να είναι δίπλα τους ένας ενήλικας. Να μπορεί να απαντήσει στις ερωτήσεις τους  και να τα απομακρύνει όποια στιγμή το επιθυμήσουν
• Η ανάγνωση παραμυθιών σχετικά με τον θάνατο μπορεί να είναι βοηθητική, για να εκφραστούν σκέψεις και συναισθήματα
• Απαντήστε με απλό και κατανοητό τρόπο στις ερωτήσεις και τις απορίες τους, όταν τις θέτουν
• Καθησυχάστε τα ότι δεν πρόκειται να συμβεί το ίδιο σε εσάς ή εκείνα, ώστε να νιώσουν ξανά ασφαλή
• Ενθαρρύνετε τα να εκφράσουν τις σκέψεις τους γύρω από το συμβάν
• Επιτρέψτε τους να εκφράσουν συναισθήματα όπως φόβο, στεναχώρια, θυμό
• Δώστε τους χρόνο να κατανοήσουν τι έχει συμβεί και σεβαστείτε τον ρυθμό τους
• Μείνετε κοντά τους και παρακολουθείτε τυχόν αλλαγές στη συμπεριφορά τους
• Μιλήστε για το δικό σας συναίσθημα και εξηγήστε ότι χρειάζεστε χρόνο για να το ξεπεράσετε.
• Καθησυχάστε τα ότι παρόλο που είστε λυπημένοι παραμένετε συναισθηματικά διαθέσιμοι για εκείνα και πως είστε σε θέση να διαχειριστείτε την κατάσταση. Είναι σημαντικό να αποφεύγονται συναισθηματικά ξεσπάσματα μπροστά στα παιδιά. Γιατί μπορεί να τα τρομάξουν και να τα κάνουν να ανησυχήσουν για τον γονέα.
• Πάρτε χρόνο οι ίδιοι να πενθήσετε και να εκφράσετε τα συναισθήματα σας. Ζητήστε βοήθεια αν νιώσετε ότι δεν μπορείτε να ανταπεξέλθετε μόνοι. Λειτουργείτε ως πρότυπο για εκείνα. Αν εσείς δυσκολεύεστε να διαχειριστείτε το πένθος σας, τότε και τα παιδιά δεν θα καταφέρουν να ολοκληρώσουν αποτελεσματικά τη διεργασία του πένθους.

Παπασούλη Αναστασία

ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια